Erfrecht

Erven kan op twee manieren plaatsvinden:

  1. Op grond van de wet (indien er geen testament is of indien in het testament niet over de gehele nalatenschap is beschikt)
  2. Op grond van een testament.

Wettelijk erfrecht

Heeft u geen testament opgesteld of heeft u een testament waarin u niet over de gehele nalatenschap heeft beschikt, dan regelt de wet hoe uw vermogen vererft.

De wet kent vier groepen die achtereenvolgens tot erfgenaam worden geroepen:

  1. Uw echtgenoot/ geregistreerd partner* tezamen met uw kinderen
  2. Uw ouders tezamen met uw broers en zussen
  3. Uw grootouders
  4. Uw overgrootouders

Deze vier groepen volgen elkaar op, met uitsluiting van de overige groepen. Als er geen erfgenamen in groep 1 zijn, dan erft groep 2 enzovoorts.

* Let op: de partner waarmee u ‘gewoon’ samenleeft (zonder dat u met deze partner getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft) erft niet op grond van de wet. Wilt u dat deze partner van u erft, dan moet u een testament maken.

Testament

Indien u de wettelijke vererving niet wilt, dan dient u een testament te maken. Met een testament kunt u tot in detail regelen hoe uw vermogen moet vererven. Zo kunt u uw familie als (wettelijk) erfgenamen uitsluiten ofwel onterven* en bijvoorbeeld uw vriend(in), of bepaalde stichtingen of goede doelen tot erfgenaam benoemen.
Ook indien de wettelijke vererving wel gewenst is (u wilt graag dat uw echtgenoot en kinderen tezamen van u erven), kan een testament aan te raden zijn. In een testament kunt u namelijk specifieke wensen vastleggen, zoals onder meer:

  • Het treffen van een voogdijregeling. U kunt in het testament een voogd voor uw kinderen benoemen. Heeft u geen testament waarin een voogdregeling is opgenomen, dan bepaalt de rechter wie voogd wordt.
  • Een uitsluitingsclausule opnemen, waarmee u voorkomt dat uw vermogen aan de (ex-) partners van uw kinderen toekomt.
  • Bepaalde goederen die toekomen aan bepaalde erfgenamen onder bewind stellen.
  • Bepaalde personen specifieke goederen van uw vermogen geven, bijvoorbeeld: uw kunstverzameling, uw auto, uw sieraden of een bepaald geldbedrag (legaten).
  • Regelen hoe uw nalatenschap afgewikkeld dient te worden
  • Inspelen op de fiscale gevolgen van de vererving
  • Regelen wat er moet gebeuren als u en uw partner op hetzelfde moment overlijden
  • En ga zo maar door

* Let op: de wet geeft kinderen altijd het recht op een legitieme portie, dat wil zeggen een bepaald gedeelte van de waarde van de nalatenschap. Ook voor de langstlevende partner voorziet de wet, in het kader van de verzorging, dwingend in een aantal voorzieningen.

U kunt een testament zelf opstellen. De wet verplicht u dan wel om het zelf gemaakte testament bij een notaris in depot te geven. Aan te raden is echter om het testament samen met ons als notaris te maken. Dit is ook doorgaans de meest voorkomende manier om te testeren. Wij kunnen u wijzen op de fiscale gevolgen van uw testament. De notaris is voor u de adviseur bij uitstek, omdat hij zowel de civielrechtelijke aspecten als de fiscale aspecten van het erfrecht tot in de puntjes beheerst.

Erfbelasting

Over hetgeen uit een erfenis wordt ontvangen, moet door de verkrijgers erfbelasting worden betaald. Hoeveel de erfbelasting bedraagt, hangt af van hoeveel er wordt verkregen en van de relatie tussen degene die overlijdt en degene die verkrijgt.

Tarieven voor de erfbelasting 2016

Deel van de belaste verkrijging Tariefgroep 1 (partner en kinderen) Tariefgroep 1A (kleinkinderen) Tariefgroep 2 (overige verkrijgers)
€ 0 – € 121.903 10% 18% 30%
€ 121.903 – hoger 20% 36% 40%

Het eerste gedeelte van de verkrijging is op grond van de wet vrijgesteld. In 2016 gelden de volgende vrijstellingen voor erfbelasting:

Vrijstellingsbedragen erfbelasting

Partners € 636.180
Kinderen en kleinkinderen € 20.148
Zieke en gehandicapte kinderen € 60.439
Ouders € 47.715
Overige verkrijgers € 2.122

Verklaring van erfrecht

Een verklaring van erfrecht is een verklaring van de notaris met daarin informatie over de vererving. In een verklaring van erfrecht staat onder meer wie de erfgenamen zijn. Banken vinden deze informatie belangrijk alvorens zij de bankrekening(en) van de overledene ter beschikking stellen. Met de verklaring van erfrecht kunnen de erfgenamen aantonen dat zij tot het banktegoed van de overledene gerechtigd zijn.

Een verklaring van erfrecht moet door een notaris worden gemaakt.

Hoe vererft uw nalatenschap, indien u:

getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap bent aangegaan, geen kinderen heeft en geen testament heeft gemaakt?
In dit geval zal u op grond van de wet elkaars enige erfgenaam zijn. Wilt u dat er een regeling wordt getroffen voor de afwikkeling van uw nalatenschap, dat bepaalde goederen toekomen aan uw familieleden of dat er een andere vererving plaatsvindt op het moment dat u kort achter elkaar overlijdt, dan moet u een testament maken.

getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap bent aangegaan, kinderen heeft en geen testament heeft gemaakt?
In dit geval vererft uw vermogen op grond van de wet volgens de wettelijke verdeling. Uw partner en kinderen zijn tezamen erfgenamen. De wet voorziet al in een verdeling en bepaalt dat u gehele vermogen aan uw partner toekomt en dat uw kinderen hun erfdeel krijgen in de vorm van een niet-opeisbare vordering. Deze vordering wordt pas opeisbaar op het moment dat uw partner overlijdt, in de schuldsanering terechtkomt of failliet gaat. De wet beschermt op deze manier uw partner, die in beginsel ongestoord kan voortleven, zonder dat uw kinderen hun erfdeel kunnen claimen.
Ook in dit geval kan het belangrijk zijn om een testament te maken. Want wat immers te doen als uw partner hertrouwt in gemeenschap van goederen?

samenwoont, geen kinderen heeft en geen testament heeft gemaakt?
In dit geval zal u op grond van de wet niet van elkaar erven. Ook niet als u vele jaren samen door het leven bent gegaan. Wilt u van elkaar erven, dan moet u een testament opmaken.

samenwoont, kinderen heeft en geen testament heeft gemaakt?
Ook in dit geval erft uw partner niet van u. Uw kinderen zullen op grond van de wet wel als erfgenamen optreden. Zij zijn gerechtigd tot uw vermogen. Dit kan het gevaar met zich meebrengen dat uw partner niet meer ongestoord kan voortleven. De kinderen zijn immers gerechtigd tot het banktegoed, de woning, de inboedel etc. en uw partner geniet op basis van de wet nagenoeg geen bescherming. Wilt u dit voorkomen en ervoor zorgen dat uw partner na uw overlijden ongestoord verder kan leven, dan moet u een testament opmaken.

alleen woont en geen testament heeft gemaakt?
De wet bepaalt dat uw bloedverwanten erfgenamen zijn. Voor de volgorde waarin dit gebeurt, zie hiervoor onder ‘wettelijk erfrecht’.
Wil u niet dat uw (verre) bloedverwanten van u erven, dan dient u een testament te maken, waarin u uw wensen kenbaar maakt.

Hoe te testeren?

Het is niet altijd makkelijk om een testament te maken. Er spoken namelijk veel onzekerheden door uw hoofd. U weet niet wanneer u overlijdt en daardoor niet wat uw vermogen ten tijden van het overlijden is, of u (nog) een partner heeft op het moment van overlijden, of en hoeveel kinderen en kleinkinderen u na zult laten, of de fiscale wetgeving nog verandert en ga zo maar door. Het kan dan ook gewenst zijn om in het testament keuzes nog even uit te stellen door deze op het moment van overlijden aan uw nabestaanden te geven. Het flexibel testament maakt dit mogelijk. Door bepaalde keuzes in het testament in te bouwen kan er ingespeeld worden op onvoorziene omstandigheden en gewijzigde fiscale regelingen, zodat de afwikkeling van het testament op de meest gunstige manier kan plaatsvinden. Vraag ons naar de mogelijkheden van dit testament.